دوشنبه, 11 بهمن 1395 ساعت 11:32

در پاسخگویی دینی به نیازهای جدید، از قیاس آن ها به نیازهای قدیم اجتناب کنیم

 شهر مقدس قم اکنون در حال شکوفا شدن هر چه بیشتر در فضا و  فرصت حاصل از انقلاب است؛ حوزه علمیه با تشکیل یک معاونت ویژه جوانان، به صورت دقیق به مطالعه و بررسی سه مقوله  "نیازهای نسلی"، "ادبیات نسلی"، و "نگاه های زیبا شناختی نسلی" دست بزند.

 

در دیدار با جمعی از دانشجویان دانشگاه های استان لرستان:

 

حوزه سپس بر اساس این شناخت ها، تلاش های حامل تربیت دینی، برنامه های معرفت افزای دینی و فعالیت های ایمان افزا را در  خصوص جوانان دنبال نماید.

 

بر اساس منطق دین، نسل های امروز را نباید رها کرد که به سراغ غیر دین بروند و یا احساس کنند دین کاری به زندگی آنها ندارد، بلکه مواجهه منطقی با این قشر عبارت از حرکت و روندی است چند مرحله ای، شامل: شناختن نیازهای جدید با ابعاد مختلف، تبدیل آن ها به صورت علمی به مساله ها، عرضه این مسائل به دین و نهایتا انتقال نتائج به نسل جدید با ابزارهای مفاهمه ای قوی عصری.

 

*جایگاه قم در ادبیات دینی

 

 شهر قم به چهار مرحله زمانی شامل قم زمان حضور، قمِ دوره های نخستین غیبت، قمِ قیام و انقلاب (دوره کنونی) و قم ِآخرالزمان (در آینده) قابل تقسیم و تحلیل است.

 

قم بر اساس ادبیات دینی از جایگاهی مهم برای ایفای نقشی جدی و اساسی برخوردار است؛ به گونه ای که در شمار معدود شهرهای دارای کارکرد در آخرالزمان برشمرده شده، بلکه حتی برای آن کارکردهای ویژه ذکر شده است.

 

قمی ها در زمان امامان، با کانون امامت در ارتباط بوده و از این شهر افراد و محدثانی خدمت امامان می رسیدند و با آن ها ارتباط مستمر داشتند.

 

این اهمیت تا آنجا پیش رفت که حتی قم محل توجه برای خود امامان خصوصا ائمه متاخر (ع) بود که نمونه بارز آن احداث مسجد فعلی امام حسن عسکری (ع) به دستور مستقیم آن حضرت بود.

 

مرحله دوم که برای قم در تاریخ ثبت شده، مرحله بعد از حضور امامان و ابتدای دوره غیبت است که در آن زمان نیز قم یک حوزه علمیه فعال بود و محدثان و روایتگران در این حوزه حضور داشتند و تالیف و تصنیف کتاب های روایی در آن زمان به وضعی پر رونق  ارتقا یافت.

 

حضور اشعری های محدث، علی بن حسین بابویه، احمد بن محمد بن خالد برقی، ابن قولویه، حمیری و ...  که به پاگرفتن مکتب حدیث گرایی در این دوره انجامید، به عنوان یک دوره طلایی برای شیعه محسوب می شود.

 

مرحله سوم قم، شامل دو تحول  تاسیس حوزه در قم، و به پاخاستن قم جهت انقلاب است. شهر مقدس قم اکنون در حال شکوفا شدن هر چه بیشتر در فضای این فرصت جدید است.

 

چشمه قابلیتهای قم زایشی و جوششی است. حوزه تا الان تنها یک دهم شکوفایی خود را تجربه کرده، و درخشندگی های ویژه تر و پر تحول تر برای قم در راه است.

 

قم و عرصه بین الملل 

 

در روایات آمده است که در آخرالزمان تحولات زیادی در قم رخ خواهد داد، اکنون بخشی از آن پیش بینی ها مانند رشد و نمو حوزه علمیه و تبدیل شدن قم به عنوان مرکز نشر فرهنگ اهل بیت (ع) در جهان تا حدودی محقق شده است ولی این داستان ادامه دارد.

 

باید صدای علم قم به گوش جهانیان برسد، در این زمینه اقداماتی انجام شده ولی کافی نیست، البته اکنون جهانیان قم را می شناسند و این شهر را به عنوان مرکز اصلی برای انقلاب، اسلام و اهل بیت (ع) به حساب می آورند و به آن به عنوان یک مرکز علمی فعال و پربار نگاه می کنند.

 

البته هنوز قم، به آن "وضعیت تعامل فعال در بین الملل" که در روایات پیش بینی شده، نرسیده است؛ ولی در نقطه های آغازین این تحولات بین المللی قرار دارد.

 

قم و امنیت

 

تحول دیگر که برای قم پیش بینی شده، این است که در آخرالزمان قم محلی امن است؛ درحالی که بلاد را ناامنی هایی فرا می گیرد و این برای کسانی که می خواهند آخرالزمان را تحلیل کنند، جالب توجه است که قم برای همه استقرار و اطمینان ایجاد می کند.

 

ضرورت ارتباط ارگانیک با قم 

 

ارتباط با قم باید از سوی ملت به صورت ارگانیک تر و سازمان دهی شده تر شکل یابد؛ به قم تنها نباید به چشم یک شهر زیارتی نگاه شود، بلکه در کنار زیارات و عبادات، باید با قم ارتباط علمی تر، دینی تر و اعتقادی تر به ویژه از سوی نسل های جدیدتر برقرار گردد.

 

ارتباط دینی تنها به معنای دریافت رساله و احکام شرعی نیست؛ دریافت رساله و احکام شرعی بسیار مهم است ولی این امر، بخشی از فعالیت ها را تشکیل می دهد و فعالیت های اساسی دیگری همچون تقویت معرفت، ایمان و انقلاب هم باید صورت گیرد.

 

چگونگی مواجهه با نیازهای نسل امروز

 

نسل امروز دارای خواسته ها، نگاه ها، نیازها و مطالباتی بر اساس تحولات زمانه و پیچیدگی های جامعه کنونی هستند؛ نباید تصور کرد که با "پاک کردن صورت مساله نیازها" یا "در پشت پرده جهل قرار دادن نیازها" یا "کنترل و میدان ندادن به نیازها" یا "تعمیم حکم نیازهای قدیم به جدید" می توان بر مشکلات فائق آمد و دین را حفظ کرد.

 

ما باید نیازها را به صورت تخصصی و علمی (نه شتابزده و سلیقه وار) شناسایی کنیم سپس آن ها را به دین ارجاع دهیم تا پاسخ های قرآنی و دینی متناسب با آنها را دریافت نماییم.

 

در شرائط تجاهل و تناسی (فراموشی) نسبت به انسان معاصر، آن ها با دین زاویه پیدا می کنند، در این صورت باید بدانیم ما عامل زاویه پیدا کردن آن ها با اصل دین می شویم و این گناهی بزرگ است و طبق معیارهای در دست، نابخشودنی است.

 

به آنهایی هم که با دین زاویه پیدا نمی کنند چندان نباید دلخوش داشت، به آن دلیل که تک بعدی خواهند شد، درنهایت مشکلاتی برای آنها در زندگی ایجاد می شود و یا خود آنها منشاء مشکلاتی برای دیگران خواهند شد و در هر صورت وضعیت آن ها بازتاب اجتماعی پیدا می کند و برای دین در نهایت اشکالاتی پدید می آورد.

 

قیاس نیازهای جدید بر نیازهای قدیم

 

روش دیگری هم در کارست و آن این که نیازهای جدید را با همان چوبی برانیم که نیازهای قدیم را می راندیم؛ یک گونه حکم راندن، موجب نفور از دین شود و دوری از دین را به جای نزدیک شدن به آن به دنبال دارد.

 

این در واقع، قیاس جدید به قدیم است؛ اسلام به ما آموخته که خداوند برای هر چیزی حدودی را قرار داده (ان الله وضع لکل شیء حدا)  از این روی در مواردی، حدود و ماهیت مسائل قدیم غیر از مسائل جدید است و این بخاطر آن است که گاه - همانطور که امام راحل فرمودند- نظام های پیچیده جدید گاه بر موضوعات قدیم اثر می گذارند و آن را دچار قلب ماهیت می کنند.

 

مواجهه منطقی، اولا عبارت از شناختن نیازهای جدید با ابعاد مختلف است ثانیا تبدیل آن ها به مسائل علمی است و ثالثا عرضه این مسائل به دین است در این صورت است که اسلام به عنوان دین فطرت، آیین متعالی، مکتب برتر، سبک زندگی پاسخگو و تحول بخش در  ابعاد اجتماعی بروز و ظهور پیدا می کند.

 

دانشگاه ها باید به درستی صورت مساله ها را تعریف و به شهر مقدس قم ارجاع دهند، و قم باید آستین ها را بالا زده و با شناخت و فهم دقیق نیازها و نگاه اسلام به آن ها، برای رفع مشکلات راهکار ارائه دهد.

 

وظیفه حوزه و دانشگاه، استاد، طلاب و دانشجو در این زمینه بسیار سنگین است و باید بدانیم، اگر دین را بد معرفی کنیم و یا دین را به صورت غیر پاسخگو در جامعه ارایه نماییم، منزوی خواهد شد.

 

به همین دلیل است که ارتباط با حوزه، باید به صورت جدی تر، پویاتر و محکم تر و علمی تر برقرار شود.

 

هر اندازه که این ارتباطات با تاخیر انجام شود به نسل کنونی و دین ضربه وارد می شود، بر اساس منطق دین، نسل های امروز را نباید رها کرد که به سراغ غیر دین بروند و یا احساس کنند دین کاری به زندگی آنها ندارد.

 

دین شیرین ترین، جامع ترین و پربرنامه ترین  اصول زندگی را به انسان می دهد. دین در حقیقت دنیا و آخرت را به صورت توامان جمع می کند.

 

در غرب ممکن است در برخی جهت ها و جنبه های زندگی رشدی انجام شده باشد ولی از آنجا که آنها بر اساس یک جهانبینی مادی تنها به این دنیا می نگرند این امر خسارت بار برای حیات انسان است. 

 

انسان عمده آن در آخرت قرار دارد و دنیا بر اساس منطق دین یک گذرگاهی است از این رو باید مدلی از زندگی را به سامان بیاوریم که بتوانیم دنیا و آخرت را جمع کند، انسان بدور از دین، انسان مضطربی است ولو تصور و توهم کند که در وضعیت خوبی قرار دارد.

 

انسان بدور از دین، انسانی مضطرب، پریشان و دچار ضرر و خسران است؛ نسل جوان ارتباط خود را با دین تقویت کنند و بدانند با نزدیک شدن به دین، روان آن ها صیقل، زندگیشان با نشاط و تلاششان معنادار می گردد.

 

 

 

 

 

بازدید 9682 بار

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.